Przeskocz do treści

Zachowania Utrudniające Kontakt ze Sobą, z Innymi, ze Światem – Introjekty

W dzisiejszym artykule opiszę kolejny styl kontaktu, który może nam utrudniać
kontakt ze sobą, ze światem, z innymi. Jest nim introjekt.


 Co to jest introjekt?

 

Introjekt to przekonanie, które przejęliśmy od kogoś „bez dobrego przeżucia czy przetrawienia”*. Lista osób od których to mogło pochodzić jest bardzo szeroka. To mogli być rodzice, dziadkowie, przedszkole, szkoła, a także kultura, filmy, bajki, społeczeństwo, grupa narodowościowa.


Introjekty możemy przyswoić w każdym okresie życia, natomiast najczęściej zdarza się to w dzieciństwie, kiedy to jesteśmy zależni od innych i bardziej podatni na ich wpływy**. Im jesteśmy starsi tym nasz obraz rzeczywistości się powiększa i łatwiej nam sobie wyrobić własne zdanie na dany temat.


Introjekty mogą być pozytywne np.: „zawsze ci się uda”, mogą przekazywać jakieś ważne prawdy czy zasady: „szanuj innych”, „nie przechodź przez ulicę, dopóki nie spojrzysz, czy coś nie nadjeżdża”. Niestety mogą być też negatywne, blokujące i utrudniające życie, np.: „trzeba pracować ciężko”, „chłopaki nie płaczą”, „i tak ci się nie uda”, „dobrą pracę znajdziesz tylko po znajomości”, itp.


Jak rozpoznać że mamy introjekty? 


Zazwyczaj kryją się one w zdaniach z wyrazami „zawsze”, „nigdy”, „wszyscy”, „nikt”, „muszę”, „powinienem”, „trzeba”. Albo w jakichś zachowaniach, które robisz, ale tak naprawdę nie wiesz dlaczego. A także w kategorycznym zdaniu na jakiś temat, gdzie nie dopuszczasz istnienia innej opcji.

Oczywiście są to tylko „tropy”, które trzeba zweryfikować. Przyjęciem powyższego bez zastanowienia byłoby kolejnym introjektem. O tym jak to zrobić, napiszę w dalszej części tekstu. 

Czy introjekty szkodzą?


Tak, mogą zaszkodzić.


Negatywne introjekty blokują naszą ekspresję. Jeśli ktoś ma introjekt „mężczyzna nie może być wrażliwy”, będzie tłumił ją, być może też będzie krytykował siebie, co wcale nie jest dobre. Więcej na ten temat w artykule „Cień – Pozostawić Go w Ukryciu czy Poznać?”.


Introjekty utrudniają też postrzeganie rzeczywistości. Używając zdań z wyrazami „zawsze”, „nigdy”, „wszyscy”, „nikt” możemy nie zobaczyć przykładów, które temu zaprzeczają. Np. myśląc że „nikt mi nigdy nie pomaga” trudno nam będzie dostrzec te momenty, w których tą pomoc dostajemy. A to dlatego, że jesteśmy nastawieni, aby widzieć te sytuacje, które potwierdzają nasze przekonanie.


Introjekty z „muszę”, „powinienem” mogą sprawiać, że robimy rzeczy do których wcale nie jesteśmy przekonani, co może prowadzić do frustracji lub przygnębienia, a także do utraty kontaktu ze swoimi potrzebami.


Ciekawostka! Czasami introjekty pozytywne też mogą nam zaszkodzić. Introjekt „zawsze ci się uda” z pewnością może się przysłużyć sukcesom. Natomiast może też sprawić, że staniemy się leniwi i będziemy myśleć, że wszystko samo przyjdzie a my nie
musimy nic robić. I to już nie jest takie korzystne, gdyż zazwyczaj prawda leży po środku.

Kiedy introjekty mogą być przydatne?


Introjekty pozytywne możemy używać w trudnych chwilach, gdy nie widzisz rozwiązania. Albo aby się zmotywować, gdy w drodze do celu zaczynamy się zniechęcać.  

Jak przepracować introjekty?


Posłużę się tu cytatem Victora Chu. Praca z introjektami „polega na doprowadzeniu do sytuacji, by w organizmie materiał połknięty w całości „podszedł do gardła”, został jeszcze raz gruntowanie przeżuty, niestrawne części „wyplute”, a strawne – teraz już przeżute — zasymilowane”.***


Czyli innymi słowy:


1.Znajdź swój introjekt – poszukaj zdań w których używasz wyrazy „zawsze”, „nigdy”, „wszyscy”, „nikt”, „muszę”, „powinienem” lub zachowań, gdzie tak naprawdę nie wiesz dlaczego to robisz.

Albo

Wypisz jakie jest Twoje zdanie na dany temat, np.: związków, życia, proszenia o pomoc, itp. 


2.Odpowiedz sobie na pytanie: „Czyje to jest zdanie, moje czy kogoś innego?”. Jeśli nie jest Twoje, przypomnij sobie skąd to przekonanie, zachowanie pochodzi.

Wskazówka! Czasami tematy są przekazywane niewerbalnie, czyli są naszym odczuciem, naszą interpretacją czyjegoś zachowania.


3. Zastanów się co Ty na ten temat myślisz. Znajdź przykłady, które potwierdzają i takie, które przeczą introjektowi. Jeśli ten introjekt jest silny to na początku może być Ci trudno coś wymyśleć w tej drugiej części. Możesz tu poprosić kogoś, aby Ci pomógł. 


4. Powiedz jakie jest Twoje zdanie na dany temat. 


Pamiętaj! Introjekt nie zniknie od razu. Może się zdarzyć, że będziesz do niego wracać. To jest naturalne. Potrzeba czasu, aby to zmienić. W każdym razie, kiedy zauważysz, że wracasz do niego, zatrzymaj się i zastanów, jakie jest Twoje zdanie w tym konkretnym momencie, w tej konkretnej sytuacji.

 

*Ginger S. „Sztuka kontaktu” , Warszawa 2004, Jacek Santorski & Co

**Sills Ch., Fish, S., Lapworth, P. „Pomoc psychologiczna w ujęciu Gestalt”, Warszawa 1999, Wydawnictwo Instytut Psychologii Zdrowia

***Chu V. „Psychoterapia Gestalt”, Łódz 1993, Oficyna Wydawnicza Kanon

 

Jeśli chcesz pracować ze mną, zapraszam na konsultacje.

Zachęcam Cię też do przeczytania innych artykułów na moim blogu.

Ilona Gajak – Psychoterapeutka Gestalt