Przeskocz do treści

 Poniższy artykuł jest wprowadzeniem do metody Gestalt. Dlatego też, dostaniesz tu teorię w pigułce. Pewne koncepcje mogą zabrzmieć tajemniczo, natomiast w następnych artykułach z tego cyklu rozwinę je i przedstawię bardziej praktycznie.

Początki psychoterapii Gestalt

 Terapia Gestalt należy do terapii wywodzących się z psychologii humanistycznej (zwanej także podejściem fenomenologiczno-egzystencjalnym). Uważana jest za trzecią drogę obok psychoanalizy i behawioryzmu. Za twórców Gestalt uważa się Fritza i Laurę Perls. Jest to jedna z „młodszych” form psychoterapii. Istnieje od lat 40-tych XX wieku.

 Sama nazwa Gestalt to z niemieckiego „postać, osoba, kształt, figura”. Figura to jedno z najważniejszych pojęć w Gestalcie.

 Więcej o tym znajdziesz poniżej w założeniach terapii. Zanim jednak do nich przejdę, przedstawię Ci różne teorie, które miały wpływ na te założenia.

 Wpływ teorii psychologicznych i prądów filozoficznych na terapię Gestalt

 Gestalt zaczerpnął z różnych prądów psychologicznych i filozoficznych. Poniżej znajdziesz co dokładnie zainspirowało twórców tej formy terapii.

TEORIE PSYCHOLOGICZNE

Gestaltyzm (psychologia postaci) M. Wertheimera, W. Köhlera i K. Koffki

Prawa, które mówią o tym jak postrzegamy rzeczywistość, w tym: prawo percepcji dotyczące figury-tła, prawo pregnancji, bliskości, podobieństwa, efekt Zeigarnik;

Teoria W. Reicha

Docenianie oporu przejawiającego się w ciele, ujawnianie się dawnych przeżyć w aktualnej strukturze charakteru, procesy psychiczne mają odzwierciedlenie w procesach cielesnych i na odwrót, skupienie się na formie bardziej niż na treści wypowiedzi;

Teoria organicystyczna K. Goldsteina

Każdy ma potrzebę samorealizacji, czyli urzeczywistnienia swojego potencjału, organizm jest sumą części i żeby go zrozumieć nie wystarczy przeanalizować jedną część, środowisko ma wpływ na to czy jednostka rozwinie swój potencjał;

Psychoanaliza S. Freuda

Aktualne zachowania są uwarunkowane przez nieprzepracowane przeżycia z dzieciństwa i młodości, konflikt pomiędzy superego a id, technika “kontinuum świadomości”;

Teoria pola K. Lewina

Każde zachowania należy rozpatrywać w społeczno-fizycznym kontekście;

Psychodrama J. Moreno

Techniki psychodramatyczne eksperymentowania, dialog między aspektami swojej osobowości i ich integracja, uznanie zabawy jako źródła eksperymentowania.

PRĄDY FILOZOFICZNE

Egzystencjalizm Heideggera

Każdy człowiek ma wpływ na to kim jest i co robi, poprzez swoje decyzje, nasze bycie (życie) toczy się tu i teraz, tylko doświadczenie egzystencjalne może odsłonić nam prawdziwe bycie;

Filozofia Bubera

Należy być zarówno dla siebie, jak i dla drugiego człowieka, dialog ja-ty, czyli dialog z drugim człowiekiem, który tak jak i ja jest podmiotem, a nie przedmiotem;

Fenomenologia Husserla

Niepowtarzalność i jednostkowość ludzkiego doświadczenia, odrzucenie założeń co do rzeczywistości oraz spekulacji interpretacyjnych, skupienie się na opisie tego co jest;

Holizm Bergsona

Człowiek jest sumą różnych aspektów i nie można patrzeć na niego przez pryzmat tylko jednego aspektu a przez spojrzenie całościowe, poznanie rzeczywistości przez intuicję;

Filozofie Wschodu

Droga jest celem, świadomość prowadzi do poznania siebie, integracja przeciwieństw, odrzucenie teoretyzowania, akceptacja przeżyć i wszelkich stanów emocjonalnych, bycie tu i teraz.

Założenia psychoterapii Gestalt

Czerpiąc z powyższych teorii oraz filozofii powstały założenia psychoterapii Gestalt. Są to:

Proces samoregulacji

 Każdy człowiek zdolny jest do sterowania własnymi zachowaniami i do uzyskania równowagi. Ma on możliwość samorealizacji i może sobie znaleźć takie otoczenie, które najlepiej się do tego nadaje.

 Polega to na tym, że co jakiś czas pojawia się na pierwszym planie uwagi jakaś potrzeba – figura, w postaci spostrzeżenia, potrzeby popędowej, wrażenia poznawczego lub emocji, związana z aktualnym stanem jednostki. Figura ta dąży do zamknięcia – zrealizowania. Człowiek, podejmując skuteczny kontakt z otoczeniem, zaspokaja ją. Wtedy figura (Gestalt) dopełnia się i staje się tłem, czyniąc tym samym miejsce dla nowej figury.

 Proces samoregulacji może być zaburzony w wyniku różnych doświadczeń z dzieciństwa lub późniejszej przeszłości. Każdy jest w stanie przywrócić go na nowo poprzez zauważenie blokad i ich likwidację, w sytuacjach kiedy blokady te stają się przeszkodą do pełnego życia.

Samoświadomość

 Świadomość siebie ogólna (to jaki, jaka jestem, co lubię, co jest dla mnie ważne) oraz świadomość siebie w danym momencie (co czuję, co myślę na dany temat, czego potrzebuję w tej chwili) i reagowanie na to, jest podstawą do zrozumienia siebie i do prawidłowego przebiegu procesu samoregulacji.

Pole i system

 Żadna jednostka nie funkcjonuje w próżni. Każde jej zachowanie trzeba analizować w powiązaniu z otoczeniem, które ma na nią wpływ.

Holizm

 Człowiek jest postrzegany jako indywidualność i funkcjonuje on w różnych wymiarach – fizyczności, emocjonalnym, umysłowym, duchowym oraz w społecznym. Każdy z tych wymiarów jest ważny i wpływa na pozostałe. Dlatego też, ważne jest połączenie tych aspektów w całość.

 Na wymiary można spojrzeć z dwóch perspektyw. Pierwsza to, jak człowiek realizuje się w każdym z obszarów w życiu codziennym, czyli jak dba o swoje zdrowie fizyczne, psychiczne, umysłowe, duchowe oraz o swoje relacje. Druga to potraktowanie tych wymiarów
jako wewnętrznych reprezentacji nas – jak nasze ciało, emocje, umysł i dusza reagują na wydarzenia.

 Jeśli chodzi o pierwszą perspektywę, to tu zintegrowana jednostka realizuje się w każdym z obszarów według jej potrzeb i znajduje równowagę pomiędzy nimi. Jest to tzw. równowaga dynamiczna, może się co jakiś czas zmieniać w zależności od rzeczywistości i od potrzeb jednostki.

 Patrząc z drugiej perspektywy, zintegrowana jednostka reaguje na sytuację „całą sobą”: psychika, umysł, ciało i dusza współpracują. Cała uwaga i energia skupiona jest na chwili obecnej. Dzięki temu jednostka jest całkowicie zaangażowana i zgodna z sobą. Jej dążenie nabiera niesłychanej mocy.

Tu i teraz

 Wszystko co doświadczamy, dzieje się w teraźniejszości. Przeszłość i przyszłość też (w postaci myśli, emocji, reakcji fizycznych, które pojawiają w tym momencie a dotyczą wydarzeń, które były lub które mają nadejść). Ważne jest zajęcie się tym co pojawia się tu i teraz.

Doświadczanie

 Ważne jest to, co się dzieje, w jaki sposób jest to doświadczane i co to znaczy dla Ciebie, a nie dlaczego tak się dzieje.

 Odpowiedzialność

 Każdy ma wpływ na swoje życie przez wzięcie odpowiedzialność za to kim jest, czyli innymi słowy, decydując o tym kim chce się stać oraz o swoim zachowaniu.

  Odpowiedzialność połączona ze świadomością, sprawia, że znika podejście, że coś „muszę” lub „nie mogę”. Pojawia się natomiast: „chcę”, „wybieram”, „decyduję”. Podejmując świadome decyzje zyskujemy siłę i wolność kierowania własnym życiem.

Co jest celem terapii Gestalt?

 Posłużę się tu cytatem z książki S. Gingera „Gestalt. Sztuka kontaktu”, (Warszawa, Wydawnictwo Jacek Santorski & Co, 2004, str. 145):

 „Nie chodzi tu o proste dostosowanie adaptacyjne, kiedy to jednostka poddaje się prawom środowiska, przyjmując respektowane (…) normy społeczne czy zachowania zwyczajowo uznane za „normalne”. Nie chodzi także o indywidualną twórczość nieliczącą się z kontekstem i dopuszczającą wszelkie fantazje lub wyskoki (…). Chodzi o kompromis albo raczej syntezę, pozwalającą każdemu egzystować po swojemu, ale z uwzględnieniem istniejących w danym miejscu i czasie norm, by w ten sposób znalazł swoją własną drogę w obrębie wspólnoty”.

Ilona Gajak – Psychoterapeutka Gestalt

Motto

 Ostatnio zdałam sobie sprawę, że moje motto brzmi trochę coachingowo. Odkrycie potencjału i znalezienie swojego miejsca na Ziemi to jakiś cel w przyszłości, a tym zajmuje się przecież coach.

 Zastanowiłam się nad tym czy uważam, czy terapia jest w tym przypadku konieczna. Moja odpowiedź brzmi – „To zależy”.

 Jeśli jesteś zadowolony, zadowolona z życia i jednocześnie odczuwasz chęć zmiany oraz wiesz mniej więcej gdzie chcesz dojść, to możesz zacząć sam, sama lub skorzystać z usług coacha. Pomoże ci on, ona zrozumieć, gdzie jesteś, a potem wyznaczyć cele. Da Ci też różne narzędzia, abyś te cele mógł, mogła zrealizować i będzie Cię motywował.

 Natomiast nad psychoterapią warto zastanowić się, gdy:

– Twoje życie się zawaliło i przeżywasz załamanie, kryzys, stratę,

– emocje lub stres przytłaczają Cię,

– doświadczasz problemów w relacjach,

– masz wrażenie, że „niby jest dobrze, ale tak naprawdę nie jesteś szczęśliwy, szczęśliwa” i odczuwasz tęsknotę za czymś nie do końca zdefiniowanym,

– od dłuższego czasu próbujesz zrealizować swoje cele i za każdym razem Ci się to nie udaje,

– jesteś na rozstaju dróg i nie wiesz w którą stronę pójść,

– nie rozumiesz siebie, nie wiesz czego chcesz, jakie są Twoje zasoby

– Twoja obecna praca Ci nie pasuje, ale nie wiesz jeszcze co innego mógłbyś, mogłabyś robić lub wiesz to, tyle że się boisz ruszyć.

 Dlaczego uważam, że w powyższych okolicznościach psychoterapia będzie lepszym wyborem?

 Powyższe sytuacje mają wspólny mianownik. W każdej z nich mniej lub bardziej cierpisz lub odczuwasz brak czegoś. Ten ból, w postaci różnych emocji, to znak że miejsce, w którym obecnie  jesteś  już Ci nie pasuje. Coś w Twoim życiu lub w jakiejś jego części przestało działać, przestało układać się. W głębi duszy chcesz zmiany, ale nie wiesz jak z tego wyjść. W takich sytuacjach wyznaczenie celów i nakierowanie na przyszłość może być niewystarczające. Konieczne jest  uzdrowienie  Twoich ran, poradzenie sobie z emocjami i zlikwidowanie różnego rodzaju blokad (często nieświadomie używanych), które przeszkadzały Ci w budowaniu szczęśliwego życia.

 Dzięki temu otwiera się nowa przestrzeń, w której krok po kroku możesz coraz bardziej rozumieć siebie i innych. Twoje rany się zabliźniają. Poznajesz swój potencjał, swoje wartości, potrzeby. Dzięki temu coraz bardziej wiesz co chcesz i zaczynasz świadomie budować swoje życie na nowo. Być może zmienisz jeden konkretny obszar Twojego życia, albo małą jego cząstkę, a czasem może zdecydujesz się, aby zmienić więcej. Wszystko zależy od tego, co odkryjesz po drodze.

 Podsumowując, to czym bym radziła Ci się kierować przy decyzji czy zacząć budować swoje życie samemu czy może pójść na coaching lub na terapię, to TWOJE UCZUCIA. Jeśli wiesz, że chcesz coś zmienić i doświadczasz lekkiej niewygody, zacznij czytać, oglądać filmiki, zastanawiać się nad sobą. Wprowadzaj w życie to co z Tobą rezonuje i weryfikuj. Jeśli to okaże się niewystarczające i stwierdzisz, że potrzebujesz motywacji wybierz coaching. Choć czasami w trakcie tego procesu może się okazać, że pojawią się jakieś przeszkody, w których pomóc może psychoterapia.

 Natomiast jeśli doświadczasz, nazwę to, „różnych niewygodnych emocji” na dość wysokim lub bardzo wysokim poziomie lub wiesz, że masz pewne blokady, które mogą mieć swojej źródło w przeszłości, to skłoniłabym się ku psychoterapii.

 

PAMIĘTAJ!

 

CZASAMI ABY POZNAĆ SWÓJ POTENCJAŁ I ODNALEŹĆ SWOJE MIEJSCE NA ZIEMI 

 

TRZEBA ZAJRZEĆ W GŁĄB SIEBIE.

 

TAM ODKRYJESZ SWOJE BOGACTWO I ULECZYSZ RANY.

 

TO NIEZWYKŁA PODRÓŻ, PEŁNA RÓŻNYCH ZWROTÓW AKCJI. ZUPEŁNIE JAK NA FILMIE. 

 

TYLKO RÓŻNICA POLEGA NA TYM, ŻE TO TY JESTEŚ GŁÓWNYM BOHATEREM

 

 I DOŚWIADCZASZ OSOBIŚCIE TYCH PRZYGÓD.

 

 

 Zachęcam Cię to innych artykułów na moim blogu 

                        Potrzebujesz mojego wsparcia i współtowarzyszenia Ci? Zapraszam Cię – umów się na konsultację

Ilona Gajak – Psychoterapeuta Gestalt Kraków 

W artykule konfrontuję pewne mity dotyczące psychoterapii oraz wymieniam korzyści jakie mogą z niej płynąć.

 Często spotykam się z przekonaniem, że my Polacy wstydzimy się pójść na psychoterapię, a jeszcze bardziej wstydzimy się przyznać przed innymi, że z niej korzystamy. Z drugiej strony, coraz częściej pojawiają się osoby, które chodzą na psychoterapię lub ją zakończyły i otwarcie mówią, że warto. Tak więc poglądy te się zmieniają. Nie mniej jednak, nadal przeważa ta pierwsza tendencja.

 Jakie są powody, że wstydzimy się chodzić na psychoterapię?

 Jednym z powodów jest przekonanie, że jeśli pójdziemy do psychoterapeuty to przyznamy się do tego, że sobie nie radzimy sami, a co gorsza być może się okaże, że „coś jest z nami nie tak”. To może skutecznie powstrzymywać przed udaniem się po wsparcie.

 Jak ja to widzę? Przede wszystkim pamiętajmy, że jesteśmy ludźmi, a nie robotami. To normalne, że czasami czujemy się przytłoczeni lub zagubieni. I możemy nie wiedzieć jak sobie poradzić. Nie jesteśmy wszechwiedzący. A czasami też bycie zanurzonym samemu, samej w daną sytuację sprawia, że ciężko jest spojrzeć na nią z innej perspektywy, co uniemożliwia wyjście z niej. Jak to powiedział Albert Einstein „Nie możemy rozwiązywać problemów używając takiego samego schematu myślowego, jakim posługiwaliśmy się w trakcie ich pojawienia się”. Dlatego warto poprosić o wsparcie. Czasem wystarczą osoby bliskie, przyjaciele. A czasami lepszym wyjściem jest kontakt z psychoterapeutą, gdyż jest on osobą „z zewnątrz”, która nie jest zaangażowana w daną sytuację i dzięki temu może na to spojrzeć z innej strony.

 Drugim argumentem przeciwko terapii może być strach przed konfrontacją z samym, samą sobą. Możemy bać się zmierzyć z różnymi wydarzeniami z przeszłości czy też przyjrzeć się swojemu zachowaniu.

 Co tu mogę powiedzieć? Psychoterapia rzeczywiście polega na poznaniu siebie. Czasem trzeba też wrócić do przeszłości, aby uzdrowić rany. Pewne momenty mogą być trudne. Natomiast to co chcę podkreślić to, że jest to przeprowadzane w atmosferze zrozumienia, a nie oceniania. Celem nie jest krytyka i obwinianie, tylko zamknięcie pewnych spraw i wyciągnięcie wniosków, aby móc iść dalej swoją drogą, bez cierpienia i bólu.

 Skutki i korzyści płynące z psychoterapii

 Psychoterapia może wiele dać. Być może pomyślisz, że mówię tak, bo jestem psychoterapeutką i chcę Cię zachęcić do przyjścia. Zróbmy tak, przestawię Ci jakie są według mnie plusy i sam, sama ocenisz czy warto.

Poniżej znajdziesz, co może przynieść psychoterapia i jak to się może przełożyć na Twoje życie.

Zrozumienie siebie

prowadzi do podejmowania świadomych decyzji zgodnych z Tobą oraz do zbudowania poczucia pewności siebie.

 Na spotkaniach możesz przyjrzeć się temu co tobą kieruje, skąd to wynika, jakie są Twoje wartości, potrzeby, granice w relacjach, mocne strony i ograniczenia, a także blokady, które sprawiają, że nie realizujesz swoich potrzeb. Dzięki tej wiedzy możesz zacząć świadomie decydować o Twoim życiu i wprowadzać w nim zmiany, jeśli tak postanowisz. Działanie zgodne z sobą, zwiększa pewność siebie (zaufanie do siebie). Nie znaczy to, że nigdy już nie popełnisz błędów i że wszystko co będziesz robił, robiła będzie w porządku. Natomiast jeśli już coś takiego Ci się zdarzy, zamiast krytykowania siebie, wyciągniesz wnioski z doświadczenia, naprawisz sytuację (jeśli stwierdzisz, że możesz coś zrobić), wybaczysz sobie i pójdziesz dalej.


Pozamykanie pewnych sprawy z przeszłości

leczy rany, daje ulgę i uwalnia energię na nowe doświadczenia.

 Na psychoterapii jest miejsce na  zrozumienie, jak Twoja przeszłość wpłynęła na Twoje teraźniejsze zachowania. To też czas na zamknięcie pewnych doświadczeń z przeszłości (co niekoniecznie wiąże się z odseparowaniem się od pewnych osób), które cały czas są w Tobie i mogą nieświadomie kierować Twoim zachowaniem. Ma to dwie konsekwencje. Po pierwsze, rozumiejąc jak przeszłość wpłynęła na Ciebie możesz spojrzeć z większą wyrozumiałością na siebie samego, jak i na pozostałe osoby oraz zacząć decydować czy nadal chcesz postępować według starych przyzwyczajeń, czy może chcesz coś zmienić. Drugim pozytywnym aspektem jest to, że gdy przepracujesz emocje związane z przeszłością nagle pojawia się przestrzeń na nowe, którą możesz wykorzystać jak chcesz, np.: na takie emocje jak radość, wdzięczność, itp.

 

Radzenie sobie z emocjami

pozwala na większy kontakt ze swoimi potrzebami oraz na pełniejsze i bliższe relacje.

Choć, może być też tak, że niektóre relacje zakończą się.

 Podczas spotkań uczysz się, co zrobić by emocje nie kontrolowały Ciebie. Zamiast tego zaczynasz słuchać, co te uczucia chcą Ci przekazać.  Dzięki temu możesz lepiej identyfikować swoje potrzeby oraz swoje granice i potem wykorzystać to na rzecz siebie i do konstruktywnej rozmowy z innymi. Uczysz się też jak z jednej strony być wrażliwym, a z drugiej, jak chronić się przed toksycznymi osobami.


Odzyskanie poczucia wpływu

prowadzi do wzięcia życia w swoje ręce i tworzenia go takim jakim chcesz, żeby wyglądało.

 Psychoterapia uczy Cię jak przejść z obwiniania siebie lub innych, do wzięcia odpowiedzialności za to na co masz wpływ. Zaczynasz odróżniać to na co masz wpływ, od tego na co go nie masz. To jest punktem startowym do podejmowania działania w Twoim obszarze odpowiedzialności i kreowania Twojego życia.


Stanie się swoim własnym terapeutą

pomaga w radzeniu sobie z różnymi sytuacjami w przyszłości i w życiu swoim życiem.

 Wszystkie zmiany, wymienione powyżej prowadzą do tego, że wyrabiasz w sobie postawę, dzięki której będziesz umiał i umiała sobie poradzić, jeśli w przyszłości pojawi się jakaś zmiana czy kryzys. Postawa ta umożliwi Ci też życie życiem zgodnym z Tobą.

 To są korzyści, jakie możesz zyskać podczas psychoterapii. Oczywiście czy zdobędziesz to wszystko zależy od wielu czynników: od tego jaki jest Twój cel, jak dużo chcesz poświęcić na to czasu, jak bardzo wskutek różnych doświadczeń odszedłeś od siebie oraz od wielu innych czynników. Tak czy inaczej nawet, jeśli zdobyłbyś, zdobyłabyś tylko część, to i tak myślę, że warto. A jak ty sądzisz? Decyzja należy do Ciebie.

 Aby zyskać powyższe umiejętności konieczne jest z jednej strony Twoje zaangażowanie, a z drugiej ważny jest też wybór samego psychoterapeuty. Jako że będziecie pracować razem przez krótszy lub dłuższy czas, istotne jest, abyś dobrze się z nim czuł, czuła. Każdy terapeuta ma swoją osobowość oraz pracuje w konkretnej metodzie (a jest ich kilka) i nie zawsze może Ci to pasować. Daj sobie czas – kilka sesji. Jeśli ci coś nie pasuje, porozmawiaj o tym. Być może da się to rozwiązać. A jak nie, to może warto zastanowić się nad zmianą terapeuty. 

 To by było na tyle z mojej strony. Pokazałam Ci moją perspektywę. 

                            Potrzebujesz mojego wsparcia i współtowarzyszenia Ci? Zapraszam Cię – umów się na konsultację.

 Ilona Gajak – Psychoterapeutka Gestalt Kraków